اقتصاد
سیاستگذاری ارز
 
تاریخ: 16 بهمن 1395، شماره 211

چرا نرخ ارز به سیاست گره خورده است؟
قرائت سیاسی

تصویرسازی: مسعود زارعی

 علی طهماسبی
نرخ ارز جدا  از اثراتی که بر اقتصاد کشور می‌گذارد، در ایران جنبه سیاسی نیز دارد و گاه به محل مناقشه سیاسیون بدل می‌شود. این مناقشه‌ها و اظهارنظرها خود نیز می‌تواند مجال تلاطم بیشتر ارزی را در بازار فراهم آورد و به کاهش آن کمک چندانی نمی‌کند. جهش صعودی چند هفته قبل نرخ دلار و عبور آن از مرز چهار‌هزار تومان، بسیاری را بر آن داشت تا از طریق آن سیاست‌های دولت در این زمینه را به باد انتقاد بگیرند و بعضی نیز با ذکر دلایلی به دنبال توجیه آن باشند. حال اگر سیستم مدیریت شناور نرخ ارز به درستی کار می‌کرد و اجازه افزایش تدریجی نرخ ارز همگام با نیروهای بازار داده می‌شد، فنر قیمت‌ها در این بازار به یکباره رها نمی‌شد و دولت نیز متهم به چشمداشت به این بازار نمی‌بود. در همین رابطه چندی ‌پیش وزیر اقتصاد با تاکید بر اینکه دولت به‌دنبال افزایش نرخ ارز برای افزایش درآمدهای خود نیست، گفته بود: دولت اگر کمی عقل سیاسی داشته باشد که دارد، می‌داند که در آستانه انتخابات نباید نرخ ارز را بالا برد، زیرا این امر برای عامه مردم بسیار بااهمیت است. با این جمله طیب‌نیا به‌نظر می‌رسد دولت مترصد نگه‌داشتن نرخ ارز و جلوگیری از افزایش آن متناسب با عوامل تاثیرگذار، لااقل تا آستانه انتخابات است. اما رئیس‌کل بانک مرکزی در واکنش به افزایش قیمت دلار در بازار، از ناپایداری نرخ‌ها سخن گفته بود. ولی‌الله سیف با بیان اینکه بنیان‌های اقتصادی، جهش و نوسانات اخیر بازار ارز را تایید نمی‌کند، ماهیت تحولات ارزی را برخلاف سال‌های 1390 و 1391، از جنسی دانسته بود که واجد آثار ماندگار نیستند. به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نیز ریشه‌ اصلي تحولات بازار ارز كه هر چند سال یک‌بار رخ مي‌دهد، سیاست دولت و بانک مركزی مبني‌ بر لنگر قرار دادن نرخ اسمي ارز است. از تبعات این سیاست این خواهد بود كه به میزان تلاش دولت برای حفظ نرخ ارز مشخص، كنترل كمتری بر متغیرهای پولي وجود خواهد داشت. این امر زمینه‌ساز ایجاد تورم و كاهش نرخ ارز حقیقي خواهد شد كه افزایش تدریجي تقاضا برای ارز خارجي را در پي دارد. ضمن اینکه رقابت‌پذیری قیمتي صنایع داخلي را نیز كاهش مي‌دهد. در نتیجه بعد از چند سال تقاضا برای ارز بیش از توان كنترل بانک مركزی شده و بازار ملتهب مي‌شود. به‌نظر مي‌رسد كه سياست مناسب حفظ ثبات نرخ حقيقي ارز است.
به گفته محسن جلال‌پور، رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران، این همه توجه به مقوله نرخ ارز خوب نیست؛ از این جهت که قرائت‌های مردمی از پدیده‌های کاملاً تخصصی در حوزه اقتصاد اگر اشتباه باشد و باعث فشار آوردن و تغییر استراتژی سیاستگذار شود، اقتصاد کشور را از مسیر درست منحرف می‌کند. از این‌رو برای پیشگیری از هرگونه اظهارنظر احساسی و متناقض بهتر است تنها یک نهاد مسوول اظهارنظر در رابطه با بازار ارز باشد که این نهاد، طبق قانون پولی و بانکی، بانک مرکزی است. سیاست‌های بانک مرکزی در مورد بازار ارز باید شفاف و با برنامه‌ریزی باشد. به‌عنوان مثال با وجود تاکید بر تک‌نرخی شدن ارز -‌که برخی از آن به‌عنوان عامل افزایش نرخ دلار در هفته‌های گذشته یاد می‌کنند‌-‌تا پایان سال، هنوز نشانه‌ای از این اتفاق دیده نشده است. 
 
 
پر بیننده ترین ها
پیشرفته‌ترین گمرک‌های جهان در کجا قرار دارند؟
مرزهای مدرن
16 اسفند 1395، شماره ویژه‌نامه گمرک
 
گزارش آزادی اقتصادی 2017 بنیاد هریتیج چه نکاتی در بر دارد؟
تضمین رفاه
14 اسفند 1395، شماره 215
 
مادورو و اسلافش مستحق سرزنش هستند
ونزوئلای دیوانه دیوانه*
14 اسفند 1395، شماره 215
 
چرایی کاهش هزینه‌کرد خانوار برای تفریح در گفت‌وگو با مرتضی افقه
مصائبی که اجازه تفریح نمی‌دهند
14 اسفند 1395، شماره 215
 
نرخ بهینه تعرفه در کشورهای حامی تجارت آزاد چقدر است؟
دنیای تعرفه‌ها
16 اسفند 1395، شماره ویژه‌نامه گمرک
 
وضعیت مردم ونزوئلا پس از سه سال بحران اقتصادی چگونه است؟
و اینک قهقرا
14 اسفند 1395، شماره 215
 
درس‌های اقتصاد کوبا برای اقتصاد ایران
بازار را رها کنید
14 اسفند 1395، شماره 215
 
بررسی چگونگی کاهش فساد در گمرک در گفت‌وگو با استادیار حقوق بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی
تعرفه بالا فسادآفرین است
16 اسفند 1395، شماره ویژه‌نامه گمرک
 
محمدمهدی بهکیش می‌گوید مردم اهمیت دارایی‌های فکری را متوجه شده‌اند، اما دولت نه
دولت از مردم جا ماند
14 اسفند 1395، شماره 215
 
به بهانه درگذشت کنث آرو
اقتصاددان اقتصاددان‌ها
14 اسفند 1395، شماره 215